عنوان آزمایش: شناسایی مواد توسط معرفها
الف) معرف بندیکت : معرف قندهای احیا کننده مانند گلوکز است این معرف شامل سولفات مس، نیترات سدیم ، کربنات سدیم و آب میباشد و در واقع ترکیب اصلیاش سولفات مس است. بندیکت محلول آبی رنگ است.
دو لوله آزمایش برداشته و در یکی مقداری گلوکز و در دیگری مقداری ساکاروز میریزیم سپس به این دو لوله محلول بندیکت اضافه میکنیم سپس دو لوله را حرارت داده و تغییرات رنگی ایجاد شده را مشاهده میکنیم.
گلوکز + بندیکت ( در اثر حرارت )= سبز (در اثر ادامه حرارت) قرمز آجری
ساکاروز + بندیکت ( در اثر حرارت ) = سبز (در اثر ادامه حرارت) قهوهای
جهت شناسایی قندها میتوان از معرف بندیکت استفاده کرد.
-شناسایی قند
وسایل مورد نیاز:گلوکز،محلول بندیکت،لوله آزمایش،منبع حرارتی
روش کار:حدود ۵ سانتی متر مکعب از محلول بندیکت را به یک سانتی متر مکعب از محلول ۱۵٪گلوکز بیفزایید سپس محلول آبی رنگ را به آرامی بجوشانید رسوب قرمز آجری حاصل ملاکی برای شناسایی گلوکز است.
نتیجه آزمایش:در ترکیب مس سولفات همیشه آب وجود دارد بنابراین رنگ این محلول آبی است ولی در اثر حرارت آ از تر کیب مس سولفات خارج میشود و محلول تغییر رنگ میدهد وبه رنگ قرمز آجری در می آید.
نکته جالب :نام معرف بندیکت را به بخاطر نام پاپ که همان بندیکت شانزدهم میباشد به این صورت خوانده میشود.
ب)معرف بیوره : بیوره معرف پروتئین ها میباشد این معرف شامل سولفات مس و هیدروکسید سدیم میباشد که در واقع ماده اصلی آن سولفات مس میباشد. رنگ این معرف حدودا آبیرنگ است.
Cu2+ + پیوندهای پپتیدی پروتئینها = کمپلکس بنفشرنگ میسازد
طرز تهیه:
به یک لیتر محلول سود 10درصد 25 میلی لیتر محلول سولفات مس 3 درصد بیفزائید.(3 گرم سولفات مس را به100 میلی لیتر آب اضافه کنید محلول 3 درصد ساخته خواهد شد)این محلول در صورت ماندن خراب می شود پس باید تازه تهیه شود.
ج)لوگول(ید) : معرف شناسایی نشاسته میباشد رنگ آن زرد متمایل به قهوهای ای قرمز میباشد.
نحوه ساخت لوگول: 1- ید جامد را با یدید پتاسیم سفید رنگ مخلوط میکنیم و به آن آب اضافه میکنیم و هم میزنیم 2- ید را با الکل مخلوط میکنیم.
نحوه انجام آزمایش : ابتدا در یک لوله آزمایش مقداری آب ریخته سپس به آن کمی پودر نشاسته اضافه میکنیم و هم میزنیم سپس لوله آزمایش را مدتی حرارت میدهیم تا نشاسته کاملا حل شود محلول به دست آمده را میگذاریم تا سرد شود. سپس به محلول لوگول اضافه میکنیم و مشاهده میشود که محلول به رنگ آبی یا آبیتیر تغییر رنگ میدهد.
در مرحله بعد لوله محتوی لوگول را مجددا حرارت میدهیم بعد از مدتی حرارت دادن رنگ سفید ظاهر میشود یعنی محلول شفاف میشود.
ید +نشاسته = تغییر رنگ آب (در اثر حرارت) رنگ آبی از بین میرود
۱-شناسایی نشاسته
وسایل و مواد لازم:نشاسته،معرف لوگول،آب،لوله آزمایش،منبع حرارتی
روش کار:یک گرم نشاسته را در ۱۰سانتی متر مکعب آب بریزید. آنگاه دو سانتی متر مکعب از محلول بدست آمده را در یک لوله آزمایش ریخته و بجوشانید. دراین صورت نشاسته کاملاَ در آب حل می شود و بعد به آن یک قطره لوگول بیفزایید. مشاهده میشود رنگ لوگول آبی تیره میشود. در صورتی که قبلآ رنگ آن شفاف (ژله ای) بود. اگر دوباره محلول را حرارت دهید مشاهده خواهید کرد رنگ آبی تیره ناپدید خواهد شد. چرا؟
زیرا ید جذب سطحی مولکول های نشاسته میشود که باعث می شود رنگ آن آبی شود.در اثر حرارت ید از نشاسته جدا شده و به حالت قبل خود باز میگردد.
نتیجه آزمایش: به دلیل این که ید جذب سطحی مولکول های نشاسته می شود در اثر حرارت به راحتی از آن جدا شده و به حالت قبل باز میگردد.
نتیجهگیری کلی آزمایشات:
جهت شناسایی بعضی از مواد میتوان از معرفهای مخصوص استفاده نمود که نمونه این معرفها در قسمت بالا توضیح داده شد. دلیل بعضی از تغییر رنگها ، تغییر شیمیایی است مثلا بندیکت وبیوره پس از اضافه شدن به قند و پروتئین در آنها تغییر شیمیایی ایجاد میکنند در حالی که نشاسته پس از اضافه شدن لوگول تغییر شیمیایی پیدا نمیکند یعنی ید سطح جذبی نشاسته میشود (تغییر فیزیکی) و پس از حرارت مجدد رنگ آبی از بین میرود.
